Przestępczość gospodarcza

Detektyw Popowski na tropie

Współczesna zorganizowana przestępczość pospolita wywołuje zgrozę i strach społeczeństwa – gdyż jej skutki są bezpośrednio widoczne i odczuwalne przez społeczeństwo. We współczesnej zorganizowanej przestępczości gospodarczej ofiara jest anonimowa i zbiorowa. Jest nią każdy członek społeczeństwa, który poprzez podatki i obniżenie realnych dochodów – obciążony jest stratami wynikającymi z tej przestępczości.

Z punktu widzenia społecznego przestępczość ta charakteryzuje się następującymi cechami:

W rękach współczesnych środowisk przestępczych, zwłaszcza uprawiających przestępczość ekonomiczno-finansową, zakumulowany jest gigantyczny potencjał motywacyjny tzw. przedsiębiorczość przestępcza, która umożliwia nielegalne uzyskiwanie i legalizację w ciągu bardzo krótkiego czasu kapitału, na który na Zachodzie pracuje kilka pokoleń, monopolistyczne opanowanie całych gałęzi gospodarki i zdobycie w ten sposób faktycznej władzy ekonomicznej na określonym obszarze, sięgnięcie po władzę (zdobycie np. mandatu poselskiego) co z kolei umożliwia np. tworzenie prawa dogodnego – przez pozostawianie luk i niespójności – dla przestępczej działalności gospodarczej.

Wspomniany potencjał środowisk zajmujący się zorganizowaną przestępczością gospodarczą jest w Polsce większy aniżeli potencjał postawiony przez państwo do dyspozycji organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości – mających zwalczać tę przestępczość.

Warto przyjrzeć się etapom „kariery przestępczej” rekina podziemia gospodarczego. Przebiega ona bardzo rutynowo i według pewnego schematu.

Na wstępie dochodzi do nielegalnego zdobycia gigantycznego majątku w bardzo krótkim czasie, legalizacji dochodów z nielegalnych źródeł tzw. pranie brudnych pieniędzy i ich inwestowanie w legalne „instytucje przykrywki”, stanowiące – wobec fiskusa – ekran osłonowy dla działalności przestępczej, pozostającej głównym źródłem dochodów. Kolejne etapy to: zabiegi o „bycie zapraszanym” na oficjalne spotkania z udziałem „oficjeli”. Ma to na celu tworzenie koneksji, możność powoływania się na znaczące „układy towarzyskie”. Zapraszanie osobistości świata polityki, nauki, rozrywki i mediów na organizowane przez siebie imprezy – w celu pogłębiania powiązań i budowania własnego pozytywnego image’u. W działaniach tych mieści się również ukryte finansowanie kampanii wyborczych znanych osobistości, w nadziei na późniejsze uzyskanie od nich intratnych stanowisk lub funkcji albo przychylnych decyzji ekonomiczno-finansowych.

Straty wynikające ze zorganizowanej przestępczości gospodarczej są niewyobrażalnie duże i trudne do objęcia świadomością przez przeciętnego obywatela. Dla przykładu, straty spowodowane w 1993r. zaledwie 189 przestępstwami, takimi z których każde powodowało stratę jednostkową powyżej 1 mld starych złotych, stanowiły 93,3% nakładów budżetu państwa na naukę. Można tylko dodać, że przywołana liczba przestępstw porównywalna jest do ziarnka grochu na wierzchołku góry lodowej odwzorowującej całą przestępczość gospodarczą.

Jednym ze zjawisk satelitarnych, tworzących ZPG jest korupcja osobistości publicznych – przez środowiska przestępcze. Problem ten zaczyna zajmować czołowe miejsce w światowym programie polityki przeciwdziałania ZPG. Współczesna zorganizowana przestępczość gospodarcza, mająca zasięg i powiązania międzynarodowe a nieraz globalne, może doprowadzić do destrukcji państwowych struktur ekonomicznych i finansowych oraz do destabilizacji państwa (przykładem są parabanki albańskie lub system argentyński). W przypadku zaistnienia takiej sytuacji w Polsce, dotkliwie odczuwane dziś zagrożenie przestępczością pospolitą, nie będzie miało istotniejszego znaczenia.

 

Marcin Popowski

Sekretarz Zarządu i rzecznik prasowy Stowarzyszenia Detektywów Polskich

Wróć