DNA w służbie Policji

Na kłopoty Popowski

Do śladów biologicznych zalicza się plamy krwi, wydzieliny, wydaliny pochodzenia ludzkiego i zwierzęcego a także włosy, wyskrobiny spod paznokci i fragmenty tkanek. Najczęściej bada się krew, ślinę, nasienie, włosy a także materiał biologiczny nie widoczny „gołym okiem”. Mogą to być plamy, które zostały zacierane, ślina na ustniku papierosa, wydzieliny ciała ludzkiego naniesione na inne podłoże. Plamy krwi znajdowane są zwykle na zwłokach, odzieży i na przedmiotach użytych do celów zbrodniczych. Badanie krwi ma na celu ustalenie czy poddana badaniu substancja jest rzeczywiście krwią, czy jest ludzka czy zwierzęca, czy pochodzi od mężczyzny czy kobiety, jakie układy grupowe są obecne badanym śladzie.

W ostatnich latach w istotny sposób poszerzono możliwości identyfikacyjne, przez wprowadzenie do oznaczeń badania DNA czyli kwasu desoksyrybonukleinowego, który jest nośnikiem cech dziedzicznych i występuje praktycznie we wszystkich komórkach organizmu. Możliwości badania DNA zmieniły rewolucyjnie możliwości opiniowania w badaniach krwi i innych śladów biologicznych. Badanie DNA umożliwia indywidualną identyfikację krwi. Jeśli w śladzie i u podejrzanego stwierdzono identyczne cechy w łańcuchu DNA, to można stwierdzić, że krew w śladzie jest krwią podejrzanego. Badanie DNA nową techniką jednolokusowych PCR daje możliwości wykrycia cech identyfikacyjnych w bardzo nawet drobnych fragmentach tkanek np. korzeniu pojedynczego włosa.

Zakres identyfikacji genetycznej obejmuje 15 nie kodujących układów genomu ludzkiego STR. Wynik badania identyfikujący człowieka nie daje żadnych innych informacji o sobie, a dotyczących np. genetycznie uwarunkowanych chorób, potencjału intelektualnego, wyglądu czy też np. preferencji seksualnych. W wypadku badań metodą DNA wynik przypisany im daje 99,999999% pewności.

Jak ważną rolę w procesie sądowym odgrywają badania genetyczne, okazało się w połowie lat dziewięćdziesiątych w USA. Po przeprowadzeniu badań DNA u 2500 więźniów skazanych za gwałty, wyszło na jaw, że co trzeci osadzony w więzieniu został skazany niesłusznie. Żaden z wcześniejszych wyroków nie był poparty badaniami genetycznymi. Dowody z badań DNA nabierają jeszcze większego znaczenia w kontekście odkryć prof. Tsutomo Matsumoto z Jokohamy, który udowodnił, że za pomocą żelatyny potrafi skopiować linie papilarne. Również odcisk pozostawiony na gładkiej powierzchni można zeskanować, stworzyć trójwymiarową formę i dowolnie wykorzystać.

Na Mokotowie na ul. Rakowieckiej 36/30a powstał Instytut Badań DNA (www.ibdna.pl). Dzięki nowocześnie wyposażonym laboratoriom, zatrudnieniu najwyższej klasy specjalistów, nadzorowi merytorycznemu naczelnika Wydziału Biologii CLK KGP – jest w stanie prowadzić ekspertyzy w przypadku niesłusznego posądzenia o dokonanie przestępstwa kryminalnego, ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa, macierzyństwa a także dalszego pokrewieństwa, identyfikacji NN zwłok, ofiar przestępstw i katastrof.

Materiał genetyczny dziecka pochodzi w połowie od ojca i od matki, dlatego analizując wybrane fragmenty DNA dziecka, matki oraz ojca, możemy ustalić stopień pokrewieństwa. Wyniki testów umożliwiają wykluczenie ojcostwa z całkowitą pewnością lub też jego potwierdzenie, przy założeniu że matka i domniemany ojciec nie są spokrewnieni. Możliwe jest również przeprowadzenie testów bez udziału matki (materiał genetyczny tylko dziecka i domniemanego ojca), w tym przypadku możliwe jest wykluczenie ojcostwa z całkowitą pewnością, a potwierdzenie z prawdopodobieństwem rzędu 99%. Istnieje niewielka możliwość wyniku nie rozstrzygającego.

Instytut DNA prowadzi również testy wykrywające narkotyki w moczu. Test na obecność narkotyków w moczu (T-N) jako jedyny na rynku polskim wykrywa substancję PCP (fencyklidyne) oraz 4 rodzaje najpopularniejszych w Polsce narkotyków:

amfetaminę do 2-3 dni od chwili zażycia,

THC - związek występujący w marihuanie i haszyszu do 10 dni u osób biorących sporadycznie i do 30 dni u osób biorących przewlekle,

PCP - wykrywa w ciągu 3-8 dni od chwili zażycia,

kokainę do 2-3 dni od chwili zażycia,

morfinę do 2-3 dni od chwili zażycia.

Dzięki takiemu postępowi w biologii coraz częściej słyszymy w mediach o sukcesach policji w walce z przestępczością. Coraz więcej spraw wychodzi na światło dzienne. Coraz mniej bezkarni są gwałciciele a udowodnienie im winy nie jest już kwestią odległego czasu.

 

Marcin Popowski

Sekretarz Zarządu i rzecznik prasowy Stowarzyszenia Detektywów Polskich

Wróć