Zasady kontroli drogowej

Od 1 lipca 1999 roku weszły w życie nowe zasady kontroli drogowej. Nowe przepisy regulują też prawa i obowiązki kontrolowanych oraz kontrolujących. Chciałbym przedstawić kilka podstawowych zasad jakich należy przestrzegać w przypadku kontroli drogowej.

1. Umundurowany policjant może zatrzymać pojazd wszędzie i zawsze. Wystarczy mu gest ręką. Może także użyć specjalnej tarczy (popularnie zwanej lizakiem). Jedynie w warunkach niedostatecznej widoczności potrzebna jest mu latarka ze światłem czerwonym lub odblaskowa tarcza. Prawdopodobieństwo napotkania w nocy i poza miastem policjanta bez samochodu jest niewielkie. Wewnętrzne polecenia nakazują, by podczas kontroli w nocy pojazd policyjny był widoczny, powinien też mieć zapaloną "galeryjkę" na dachu z napisem "Policja".
2. Uprawnienia nie umundurowanych policjantów zostały ograniczone. Do tej pory mogli zatrzymać kierowców w ciągu dnia również poza obszarem zabudowanym. Teraz to prawo utracili. Samochody mogą zatrzymywać tylko na obszarze zabudowanym, w dzień i w nocy. Policjant cywil obowiązkowo musi mieć tarczę lub latarkę. Policjant nie umundurowany nie może zatrzymać samochodu machaniem ręką. Kierowca takie zachowanie może zignorować. Tak samo może się zachować gdy stoi on nawet przy radiowozie albo innym pojeździe. Policjant po cywilnemu może (po przedstawieniu się i wylegitymowaniu) bez ograniczeń kontrolować samochody stojące na parkingu czy poboczu.
3. Policjant umundurowany może zatrzymać nas z każdego pojazdu. Przepisy mówią o policjancie, a nie o jego pojeździe. Takim pojazdem może być np. Ford Mondeo z napisem "Policja", może być to auto cywilne, duże albo małe, może to być motocykl lub rower. Policjant może być nawet na koniu. Obecnie po polskich drogach jeździ już dużo nie oznakowanych samochodów z video radarami i jeśli jedzie nimi umundurowany policjant, to może zatrzymać kierowcę w każdej chwili. Do zatrzymania uprawniony jest także cywil jadący radiowozem jednak tylko na obszarze zabudowanym. Nowością w przepisach jest to, że można nakazać zatrzymanie pojazdu, lecąc helikopterem i wydając komendę przez megafon. Niedawno policja została wyposażona w kilka helikopterów przystosowanych do różnych akcji.
4. Po zatrzymaniu pojazdu policjant musi do niego podejść, podać swój stopień, imię, nazwisko, swoją jednostkę i powód zatrzymania. Umundurowany policjant na życzenie kierowcy, a ma do tego pełne prawo musi okazać swoją legitymację służbową. Policjant nie umundurowany musi zawsze pokazać swoją legitymację. I to nie może być jakieś tam machnięcie legitymacją, ale okazanie dokumentu w taki sposób, by kierowca mógł przeczytać numer służbowy i nazwę organu, który wydał legitymację.
   Niedopuszczalne jest zaczynanie rozmowy w taki sposób:
   "Panie kierowco, czy pan wie, za co pana zatrzymałem?" Kierowca nie musi tego wiedzieć.
   Oczywiście od tej procedury są trzy wyjątki i szanse, że spotka to przeciętnego kierowcę, są niewielkie. Po pierwsze: jeśli policjanci prowadzą pościg za takim pojazdem. Po drugie: jeśli mają informacje, że pojazd, którym jedziemy, pochodzi z przestępstwa. Po trzecie: jeśli policja ma podejrzenie, że w samochodzie są przestępcy.
   W takiej sytuacji policjanci na całym świecie mają prawo nakazać kierowcy natychmiastowe opuszczenie pojazdu, zażądać, by stanęli w rozkroku i położyli ręce na dach lub z boku pojazdu. Policjant może także nakazać kierowcy, aby położył się na jezdni. Może to dotyczyć także pasażerów.
   Oczywiście może się zdarzyć, że dojdzie w czasie kontroli do pomyłki a kierowca lub pasażerowie mogą zostać poturbowani lub czuć się pokrzywdzeni postępowaniem funkcjonariuszy. Można wtedy wnieść skargę do komendanta wojewódzkiego oraz domagać się w sądzie odszkodowania.
5. Policjanci mają prawo czuć się bezpiecznie, przeprowadzając kontrolę, a i kierowcy mają prawo czuć się komfortowo i bezpiecznie, pozostając w swoim pojeździe i nie biegać za policjantem. Kierowca powinien zatrzymać pojazd tam, gdzie wskaże mu policjant, i czekać na niego, trzymając ręce na kierownicy. Na polecenie kontrolującego może wyłączyć silnik albo uruchomić światła awaryjne. Opuścić pojazd możemy tylko na specjalne żądanie policjanta, jednak tylko wtedy, gdy jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa lub typem kontroli. To samo dotyczy pasażerów.
   Do radiowozu udajemy się tylko w rzadkich, określonych przypadkach np. gdy policjant zamierza udzielić pomocy chorym lub rannym, kierowca jest wieziony do izby wytrzeźwień lub jednostki policji, policja pokazuje kierowcy zdjęcia zarejestrowane na video radarze, policjant poddaje kierowcę badaniu na zawartość alkoholu we krwi, jednak tylko wtedy, kiedy wykonanie tych czynności w innych warunkach, poza radiowozem, byłoby niemożliwe albo mogłoby zakłócić porządek. Ostatnią sytuacją, kiedy kierowca może być wezwany do radiowozu, to tzw. czynności procesowe, czyli np. spisywanie zeznań świadków.
6. Policjant ma prawo zapytać się o miejsce pracy. Jeśli policjant chce ukarać mandatem, to wiedza o tym jest mu pomocna przy ustaleniu wysokości grzywny, która ma być adekwatna m.in. do stopnia wywołanego zagrożenia i warunków majątkowych sprawcy. Nakazuje to policji artykuł 33 § 2 kodeksu wykroczeń. Tak więc trzeba odpowiedzieć, gdzie się pracuje, natomiast ile się zarabia - wedle własnej woli.
7. Policjant powinien dawać sygnały do zatrzymania z bezpiecznej odległości dla kierowcy. W wewnętrznych przepisach mowa jest o 150 metrach od samochodu. Jednak jeśli na drodze, na której obowiązuje ograniczenie prędkości do 60 km/h, kierowca pędzi dwa razy szybciej, to zawsze będzie mu się wydawać, że policjant wyskoczył mu tuż przed maską.
   Policjant ma czuwać nad bezpieczeństwem ruchu drogowego, a nie powodować zagrożenia. I tak na przykład, jeśli kierowca zatrzymywanego do kontroli pojazdu jedzie pasem lewym, to policjant, chcąc go zatrzymać, powinien mu to umożliwić, to znaczy zablokować pasy środkowy i prawy, by zatrzymywany pojazd mógł bezpiecznie zjechać do kontroli.
   Kierowca musi być świadom, że jeśli się nie zatrzyma, to naraża się na zarzut o unikanie kontroli. Jeśli mamy wątpliwości, to można zjechać na bok i nie wysiadając z pojazdu, poprosić o pokazanie legitymacji. Jeśli "policjant" nie będzie chciał tego zrobić - możemy spokojnie odjechać.

Zainteresowani szczegółowym brzmieniem rozporządzenia o kontroli drogowej znajdą je w Dzienniku Ustaw z 1999 roku nr 53 poz. 563

Kilka rad dla kierowców

1. Zanim ruszysz samochodem sprawdź czy:
   - masz przy sobie wszystkie wymagane przepisami dokumenty,\
   - masz zapięte pasy,    
   - twój samochód jest technicznie sprawny (ogumienie, oświetlenie) i odpowiednio wyposażony.
2. Zapoznaj się z wszelkimi zmianami wprowadzonymi Ustawą z dnia 20.06.1997 "Prawo o ruchu drogowym" i jego najnowszą nowelizacją.
3. Nie przekraczaj dozwolonej przepisami prędkości.     
4. Staraj się podróżować ze znajomymi i unikaj postojów na odosobnionych pustych parkingach lub w przypadkowych miejscach.
5. Jedź ostrożnie i myśl o tym co dzieje się na drodze.
6. Pamiętaj, że wyobraźnia to podstawowa cecha dobrego kierowcy.
7. Nie każdy autostopowicz to przestępca ale zachowaj środki ostrożności zabierając obcą osobę do samochodu.

Kierowco! Strzeż się rozboju na drodze!

1. Uważaj !!!  Przestępcy, dokonujący na drogach napadów na kierujących samochodami,  coraz częściej - w celu zatrzymania pojazdu, który chcą zaatakować - pod pozorem dokonywania policyjnej kontroli drogowej używają elementów wyposażenia policyjnego lub bardzo do nich podobnych (m. in. umundurowanie, lampy błyskowe na samochodach upodobnionych do radiowozów, tarcze sygnalizacyjne tzw. lizaki).
2. Policjanci, którzy zatrzymują Cię do kontroli drogowej są jednakowo umundurowani; na mundurze mogą mieć dodatkowo założoną kamizelkę odblaskową koloru żółto-zielonego z czarnym napisem "POLICJA". Ich radiowóz jest koloru granatowego, ma biały odblaskowy pas wokół nadwozia; na przednich drzwiach umieszczony jest napis "POLICJA", a na dachu jest zainstalowana na stałe lampa zespolona ze światłami niebieskimi lub niebieskim i czerwonym oraz podświetlanym napisem "POLICJA". Część radiowozów, dla ich większego odróżnienia od innych pojazdów ma białe drzwi boczne. Wszystkie radiowozy policyjne muszą posiadać numery taktyczne, składające się z jednej lub dwóch liter i trzech cyfr, umieszczone na błotnikach tylnych, z tyłu nadwozia po prawej stronie oraz na dachu.
   Radiowóz policyjny wygląda np. tak :
   
      
3. Nie daj się zwieść ! Zgodnie z prawem, sygnał do zatrzymania podawany jest przez policjanta tarczą do zatrzymywania pojazdów (lizakiem), a po zmierzchu tylko latarką z czerwonym światłem.Sygnał do zatrzymania może być również podany z jadącego radiowozu poprzez krótkotrwałe włączenie niebieskiego światła błyskowego i sygnału dźwiękowego o zmiennym tonie.
   Szczegółowe zasady zatrzymywania pojazdów zostały omówione powyżej w artykule zasady kontroli drogowej.
4. Bądź czujny ! Twoje wątpliwości powinna wzbudzić próba zatrzymania do rutynowej kontroli poza obszarem zabudowanym, przez osoby poruszające się samochodem cywilnym wyposażonym jedynie w lampę błyskową lub przez osoby w ubraniu jedynie zbliżonym z wyglądu do munduru policyjnego. W takiej sytuacji - nie zatrzymuj się, kontynuuj jazdę do najbliższego oznakowanego patrolu Policji lub do najbliższej jednostki Policji  albo do miejsca, gdzie spotkasz dużo osób (stacja paliw, przydrożny bar lub zajazd itp.). Jeżeli masz telefon komórkowy poinformuj o tym fakcie Policję:
   

   telefon 112 lub 997 na terenie całego kraju

5. Ostrożności nigdy za wiele ! Unikaj zatrzymywania się w odludnych miejscach. Nie reaguj na dawane przez innych znaki świadczące o tym, jakoby coś złego działo się z twoim autem w czasie jazdy  i zwracaj uwagę, czy nie śledzi Cię inny pojazd. Należy mieć się na baczności na stosowane przez złodziei sztuczki na tzw. koło lub stłuczkę. Nie dajmy się zwieść dawanym znakom z drugiego samochodu, że mamy przebite koło. Uważajmy też przy stłuczce. Wysiadając z samochodu pamiętajmy wyłączyć silnik i wyjąć kluczyki ze stacyjki, nie zostawiajmy w samochodzie dokumentów ani telefonu komórkowego. Dobrze gdy nasz samochód zaopatrzony jest w immobilizer, alarm antynapadowy lub system GPS. W czasie jazdy po mieście starajmy się mieć zamknięte drzwi od środka i nie pozostawiajmy kuszących przedmiotów na tylnich siedzeniach. Coraz częściej na stojące w "korku" samochody napadają złodzieje. Najczęściej ofiarami tych napadów są samotnie podróżujące kobiety, łupem przeważnie jest leżąca na siedzeniu torebka, aktówka bądź walizka. Po takiej kradzieży złodziej dysponuje naszymi dokumentami, kluczami do mieszkania, pieniędzmi, czy też kartami kredytowymi. Zanim przestępstwo zgłosimy na Policji, ma on dość dużo czasu by zrobić ze skradzionych przedmiotów użytek.

Opracowano na podstawie:
http://www.info.policja.pl/portal.php?serwis=inf&dzial=861&id=48644&search=16964
Materiałów prasowych WRD KGP,
Wykładów dr Barbary Świątkiewicz z KGP,
Ustawy "Prawo o ruchu drogowym",
Zdjęcia radiowozów pochodzą z archiwum policji.
Inne zdjęcia pochodzą ze zbiorów własnych.